Niemiecki portal internetowy „Eichsfeldnachrichten” opublikował 10 października artykuł o współpracy partnerskiej między gminą Chełmek a Leinefelde-Worbis. Głównym tematem tekstu jest program wymiany młodzieży, realizowany wspólnie przez placówkę Villa Lampe oraz Samorządowy Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 2 w Chełmku.
Partnerstwo, które nie wygasło
Choć wiele umów o partnerstwie miast z czasem traci na znaczeniu, relacja Leinefelde z Chełmkiem pozostaje aktywna. Formalne partnerstwo zawarto w 2007 roku, natomiast kluczowy impuls dla wymiany młodzieży pojawił się w październiku 2011 roku. Wtedy to pracownicy Villi Lampe, przedstawiciele Centrum Młodzieży Leinefelde oraz urzędnicy miejscy odwiedzili Polskę, gdzie w Chełmku wypracowano konkretne plany wspólnych spotkań. Od tego czasu program wymiany działa nieprzerwanie, z wyjątkiem okresu pandemii COVID-19.
Pamięć jako fundament spotkań
Chełmek leży w województwie małopolskim, w powiecie oświęcimskim, między Oświęcimiem a Libiążem – niedaleko byłego obozu Auschwitz. Ta lokalizacja sprawia, że tematyka pamięci historycznej jest stałym elementem wymian. Uczestnicy nie przyjeżdżają wyłącznie na kilka dni wypoczynku – tygodniowe pobyty koncentrują się na warsztatach, dyskusjach i wizytach w miejscach pamięci. Punktem wyjścia są indywidualne historie ofiar i ocalałych z okresu narodowego socjalizmu.
Jak relacjonuje Diana Hoffmann, pracownica socjalna w szkole zawodowej SBBS w Leinefelde, która od lat towarzyszy młodzieży w wyjazdach, efekty bywają zaskakujące. Jeden z uczestników po rozmowach i wizytach w miejscach pamięci zdał sobie sprawę, że część wiedzy wyniesionej z domu nie odpowiada faktom historycznym. Takie momenty doradcy uznają za szczególnie ważne.
„To często o wiele więcej niż lekcja historii” – podkreśla Diana Hoffmann.
Rap, fotografie i wystawa „Ścieżki Pamięci”
Młodzież nie ogranicza się do słuchania wykładów. Uczestnicy tworzą własne formy upamiętnienia – nagrali m.in. piosenkę rapową. Podczas pobytu w Polsce grupa badała historię byłego więźnia obozu koncentracyjnego, który po wojnie niemal nie mówił o swoich przeżyciach, dokumentując je jedynie na zdjęciach. Z tych doświadczeń zrodziła się wystawa fotograficzna „Ścieżki Pamięci” – młodzi ludzie fotografowali miejsca i sytuacje, które ich poruszyły, i nadawali zdjęciom własne tytuły. Ekspozycja, rozwijana przez kilka lat, jest obecnie prezentowana w Villi Lampe.
Przyjaźnie ponad barierą językową
W wymianach uczestniczy zwykle około 15 młodych osób oraz trzech opiekunów ze strony niemieckiej. Bariera językowa okazuje się mniejszym problemem, niż można by sądzić – polscy nastolatkowie prawie nie mówią po niemiecku, a ich rówieśnicy z Leinefelde nie znają polskiego, więc komunikacja odbywa się często za pomocą gestów. Kontakty są później podtrzymywane przez media społecznościowe.
Opiekunowie zapamiętują także drobne, poruszające sceny. Podczas jednej z podróży grupa zatrzymała się nad Bałtykiem. Mimo mroźnej pogody jeden z uczestników stał w wodzie w cienkich płóciennych butach i długo patrzył na morze. Później okazało się, że nigdy wcześniej nie widział morza.
Wyzwania organizacyjne i plany na przyszłość
Organizacja takich projektów staje się jednak coraz trudniejsza. Villa Lampe korzysta z różnych źródeł wsparcia, w tym z Polsko-Niemieckiej Współpracy Młodzieży, ale środki finansowe są bardziej ograniczone, a wnioski o dotacje i procesy księgowe – skomplikowane. Brakuje też osób mogących zapewnić dodatkowe wsparcie w pracy z młodzieżą.
Mimo tych trudności partnerstwo ma być kontynuowane. Młodzież z Chełmka ma wrócić do Leinefelde w przyszłym roku – a będzie to okazja szczególna, ponieważ w 2027 roku Leinefelde obchodzić będzie 800-lecie istnienia. Rozważane jest bliższe zaangażowanie polskich gości w obchody, a nawet zorganizowanie dla nich specjalnego przyjęcia w imieniu miasta. Być może będzie to sposobność, by przypomnieć mieszkańcom o więzi, o której wielu z nich dziś niewiele wie – bo nazwa Chełmek oznacza coś więcej niż partnerskie miasto na papierze.
Źródło: chelmek.pl, na podstawie artykułu Ilki Kühn w „Eichsfeldnachrichten”
Fot. chelmek.pl











