Wielu mężczyzn wciąż traktuje swoje ciało jak niezawodną maszynę – dopóki działa, nie ma o czym rozmawiać. Problem pojawia się, gdy pojawiają się pierwsze objawy, a wtedy często jest już za późno na proste rozwiązania. Narodowy Fundusz Zdrowia przypomina, że profilaktyka to nie hasło, lecz konkretne działania, które mogą uratować życie. Warto więc zrobić przegląd zdrowia, zanim organizm sam upomni się o uwagę.
Bezpłatne programy profilaktyczne dla mężczyzn
NFZ finansuje kilka programów, z których mężczyźni mogą skorzystać bezpłatnie. Wystarczy sięgnąć po dostępne narzędzia i zgłosić się do placówki. Oto najważniejsze z nich:
- Kolonoskopia – dla osób w wieku 50–65 lat, a także 40–49 lat, jeśli u krewnego pierwszego stopnia zdiagnozowano raka jelita grubego. Badanie wykonuje się raz na 10 lat, jeśli wynik i zalecenia lekarskie nie wskazują inaczej. Pozwala wykryć zmiany przednowotworowe i usunąć polipy, zanim rozwinie się z nich nowotwór. Nie jest wymagane skierowanie, a badanie może być wykonane w znieczuleniu.
- Bilans „Moje Zdrowie” – dla osób od 20. roku życia. Co 5 lat (w wieku 20–49 lat) lub co 3 lata (od 50. roku życia) można skorzystać z kompleksowej oceny stanu zdrowia, obejmującej m.in. badania krwi i moczu oraz indywidualny plan zdrowotny. Ankietę można wypełnić na IKP, w aplikacji mojeIKP lub w przychodni POZ.
- PSA – badanie prostaty – dla mężczyzn po 50. roku życia w ramach rozszerzonego pakietu programu „Moje Zdrowie”, zgodnie z zasadami kwalifikacji. Pomaga ocenić stężenie swoistego antygenu sterczowego. Podwyższony wynik nie oznacza automatycznie raka, ale może wskazywać na potrzebę dalszej diagnostyki.
- Program badań przesiewowych raka płuca – dla osób w wieku 50–74 lat, zależnie od wieku, historii palenia i dodatkowych czynników ryzyka. Badanie wykonuje się co 12 miesięcy lub częściej, w zależności od wyniku. Niskodawkowa tomografia komputerowa pozwala wykryć raka płuca na wczesnym etapie, szczególnie u osób z grupy podwyższonego ryzyka. W wieku 55–74 lat wymagane jest co najmniej 20 paczkolat i rzucenie palenia nie wcześniej niż 15 lat temu; w wieku 50–54 lat obowiązują dodatkowe kryteria ryzyka. Badanie jest bezpłatne.
- Program profilaktyki chorób układu krążenia (ChUK) – dla osób w wieku 35–65 lat, co 5 lat, jeśli spełniają kryteria programu. Pozwala ocenić ryzyko chorób serca i naczyń. Obejmuje m.in. pomiar ciśnienia, BMI oraz badania poziomu cholesterolu i glukozy. Program jest przeznaczony dla osób, które m.in. nie mają rozpoznanej cukrzycy, przewlekłej choroby nerek ani rodzinnej hipercholesterolemii i nie korzystały z programu w ciągu ostatnich 5 lat. Nie potrzeba skierowania – wystarczy zgłosić się do swojej przychodni POZ.
Statystyczny mężczyzna unika lekarza
Dane nie pozostawiają złudzeń – mężczyźni częściej niż kobiety odkładają troskę o zdrowie na później. Wizyta u lekarza? Kiedyś. Badania? Jak znajdzie się czas. A najlepiej wtedy, gdy coś zacznie boleć. Problem w tym, że nie każda choroba daje o sobie znać od razu. Nadciśnienie tętnicze, cukrzyca czy niektóre choroby układu krążenia mogą przez długi czas rozwijać się bez wyraźnych objawów.
Z badań wynika, że tylko 43 proc. mężczyzn przynajmniej raz w życiu odwiedziło kardiologa. Wizyta u urologa również nie należy do tych, które chętnie wpisujemy do kalendarza. Powody są różne: obawa przed wykryciem poważnej choroby (36 proc. badanych mężczyzn), ale też wstyd i skrępowanie związane z samym badaniem (33 proc.). Łatwiej więc odsunąć temat na później, zająć się pracą, rodziną i kolejnymi obowiązkami. Tylko że zdrowie nie zawsze poczeka, aż znajdziesz dla niego czas.
Rak prostaty – cichy zabójca
Rak prostaty to najczęściej diagnozowany nowotwór złośliwy u mężczyzn w Polsce. W 2023 roku rozpoznano go u blisko 24 tys. mężczyzn. W tym samym roku z powodu tego nowotworu umierało średnio 15 mężczyzn dziennie. Może rozwijać się przez długi czas bez wyraźnych objawów. Dlatego tak ważna jest wiedza o czynnikach ryzyka i sygnałach, których nie należy lekceważyć. Ryzyko zachorowania wzrasta z wiekiem. Większą czujność powinni zachować również mężczyźni, których ojciec lub brat chorowali na raka prostaty.
Powierzchnia prostata nie musi oznaczać nowotworu. Czym różni się łagodny przerost gruczołu krokowego od raka? Jakie objawy powinny zwrócić uwagę i kiedy warto odwiedzić urologa? Wyjaśnia to dr n. med. Łukasz Kupis, urolog i androlog.
Codzienne nawyki mają znaczenie
Nadciśnienie tętnicze, nadmierna masa ciała, palenie papierosów i brak ruchu – to czynniki, które stopniowo zwiększają ryzyko poważnych chorób. Jak pokazują wyniki ogólnopolskiego badania WOBASZ3, problem nadmiernej masy ciała dotyczy około 60 proc. dorosłych Polaków – 39 proc. ma nadwagę, a 21 proc. otyłość. Nadciśnienie tętnicze występuje u 32,3 proc. dorosłej populacji, a tradycyjne wyroby tytoniowe pali 17 proc. osób w wieku 20–75 lat.
Europejski Kodeks Walki z Rakiem wskazuje, że wielu nowotom można zapobiegać, zmieniając codzienne nawyki i ograniczając kontakt z czynnikami rakotwórczymi. Nie musisz od razu zmieniać wszystkiego. Zacznij od małych kroków:
- Odżywiaj się zdrowo – jedz więcej warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych i roślin strączkowych; ogranicz czerwone mięso, unikaj mięsa przetworzonego i wysoko przetworzonej żywności. Sprawdź bezpłatne plany żywieniowe na portalu Diety NFZ.
- Bądź aktywny – spaceruj, jeźdź na rowerze, pływaj; wybierz ruch, który sprawia Ci przyjemność. Ogranicz czas spędzany w pozycji siedzącej.
- Nie pal – zrezygnuj z papierosów i tytoniu, chroń bliskich przed biernym paleniem.
- Unikaj alkoholu – alkohol zwiększa ryzyko zachorowania na nowotwory; najlepiej z niego zrezygnować.
- Chroń się przed słońcem – stosuj kremy z filtrem, unikaj nadmiernej ekspozycji na promieniowanie UV, nie korzystaj z solarium.
- Dbaj o bezpieczeństwo w pracy – przestrzegaj zasad BHP, stosuj ochronę przed substancjami rakotwórczymi.
- Pamiętaj o szczepieniach – szczepienia przeciw HPV i WZW typu B pomagają zapobiegać nowotworom związanym z zakażeniami wirusowymi.
Twoje zdrowie pod kontrolą
Już teraz sprawdź badania profilaktyczne dla siebie. Wejdź na stronę Akademia NFZ i skorzystaj z bezpłatnego kalendarza badań. Zaznacz płeć i wiek, a system pokaże, jakie badania powinieneś wykonać i gdzie je zrobisz. To prostsze niż myślisz. Przekonaj się i zrób sobie przegląd zdrowia. Umów się na badania, które mogą uratować Twoje życie. Działaj dla siebie i swoich bliskich.
Fot. kety.pl











