Literacka dyskusja w bibliotece w Osieku
Podczas październikowego spotkania Dyskusyjnego Klubu Książki, które odbyło się 21 października w miejscowej bibliotece, czytelnicy zmierzyli się z powieścią Łukasza Barysa „Jeśli przecięto cię na pół”. Rozmowa od razu ujawniła, że lektura budzi skrajne emocje i nie pozwala o sobie zapomnieć.
Trudna lektura czy literacka fascynacja?
Część uczestników przyznała, że książka była dla nich wymagająca i przygnębiająca, a wykreowany świat wydał się przytłaczający. Inni z kolei zwrócili uwagę na językowe mistrzostwo autora, jego wyobraźnię oraz zdolność do sugestywnego, momentami groteskowego oddania klimatu polskiej prowincji. Jak podkreślano, Barys potrafi w niepokojący sposób łączyć realizm z fantazją.
Polska B i wieś Sromutka
Dużo miejsca poświęcono obrazowi Polski B – biednej, wykluczonej i pozbawionej perspektyw, gdzie trudno o dobrą pracę i szansę na lepsze życie. Akcja powieści rozgrywa się we wsi Sromutka, przez którą przebiega autostrada. Symbolizuje ona rozwój i nowoczesność, ale mieszkańcom nie przynosi realnej zmiany. To rzeczywistość, w której bohater dorasta, zmaga się z problemami tożsamości, samotnością i ucieka w świat fantazji po tragicznej śmierci matki – przeciętej na pół przez ciężarówkę.
Rodzice i ich dylematy
Uczestnicy przyjrzeli się także rodzicom chłopca. Matka, naznaczona trudnym dzieciństwem, marzyła o wyrwaniu się ze wsi. Ojciec z kolei odwoływał się do tradycji i przekonywał siebie oraz innych o wartości życia na wsi i posiadania ziemi, choć jego codzienna harówka za grosze u miejscowego pseudobiznesmena daleka była od głoszonych ideałów.
Groteska i nawiązania do klasyki
Dyskusję ożywiły fantastyczne i groteskowe epizody powieści: zmarły dziadek wychodzący z kuferka, rozmowy z nieżyjącymi mieszkańcami wsi czy ucieczka miejscowego dorobkiewicza przed trupami z dworku wybudowanego na miejscu dawnej szkoły. Stały się one pretekstem do rozmowy o sięganiu przez współczesnych autorów po konwencje znane z romantyzmu czy realizmu magicznego. Pojawiły się również skojarzenia z Gombrowiczem – jego groteskowym deformowaniem rzeczywistości i obnażaniem śmieszności ludzkich póz, utartych wyobrażeń czy narodowych mitów.
Metaforyczny tytuł
Wskazywano także możliwe metaforyczne znaczenia tytułu powieści Barysa – jako utworu o rozdarciu młodego bohatera, ale też wiejskiej społeczności żyjącej między dawnym porządkiem a światem zmian, który wnosi potransformacyjna rzeczywistość, nie dając wszystkim równych szans; między pragnieniem ucieczki a niemożnością uwolnienia się od miejsca, z którego się pochodzi.
Spotkanie pokazało, że literatura nie musi jednoczyć czytelników we wspólnym zachwycie. Czasem jej wartość tkwi właśnie w tym, że prowokuje do sporów, zmusza do konfrontacji różnych wrażliwości i nie pozwala przejść obok opisywanego świata obojętnie. Powieść Łukasza Barysa jednych zmęczyła, innych zafascynowała, ale z pewnością dostarczyła wielu tematów do rozmowy.
Fot. kultura.osiek.pl











