W pierwszych dniach października 1942 roku w podobozie KL Auschwitz-Birkenau Bor/Budy doszło do jednej z najbardziej brutalnych zbrodni w historii obozu. W nocy z 5 na 6 października sześć więźniarek funkcyjnych, wśród nich Elfriede Schmidt nazywana „królową siekiery”, wraz z esesmanami pilnującymi Karnej Kompanii Kobiet, zamordowało około 90 francuskich Żydówek. Ofiary ginęły od ciosów pałek, siekier i innych narzędzi. Zmasakrowane ciała następnego dnia wywieziono ciężarówkami do jednego z krematoriów KL Birkenau.
Historia Karnej Kompanii Kobiet
Pierwsze więźniarki trafiły do Frauen Strafkompanie Bor/Budy w czerwcu 1942 roku. Kolejna grupa, w tym młode francuskie Żydówki traktowane przez SS jako komunistki oraz kilka Polek z emigracji we Francji, została skierowana do obozu 25 lipca 1942 roku. Kobiety zakwaterowano w budynku dawnej szkoły – na parterze i na strychu. Po dwóch miesiącach pozostałe przy życiu więźniarki przeniesiono do KL Birkenau.
Śledztwo, które miało zatuszować zbrodnię
Obóz gestapo przeprowadził śledztwo na rozkaz komendanta Rudolfa Hossa. Fotograficzną dokumentację zlecono więźniowi Wilhelmowi Brasse (nr 3444). Ostatecznie postępowanie umorzono, a dowody starano się zatrzeć – Hoss nakazał zniszczenie negatywów, pozostawiając jedynie jedną kopię. Być może te zdjęcia przetrwały do dziś.
Mimo znanego przebiegu wydarzeń ofiary masakry pozostają bezimienne. Nie zachowała się żadna dokumentacja poobozowa, która pozwoliłaby ustalić nazwiska nie tylko tych kobiet, ale i wszystkich ofiar podobozu Bor/Budy.
Uroczystości 5 października 2026 roku
W 84. rocznicę zbrodni, 5 października 2026 roku, odbyły się uroczystości upamiętniające zorganizowane przez Fundację Pobliskie Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau. Kwiaty i znicze złożyli m.in. konsulowie generalni Francji Veronique Dussaussois i Niemiec Marc Eichhorn, przedstawiciele władz regionalnych i lokalnych, w tym zastępca burmistrza Brzeszcz Łukasz Kobielusz, wiceprzewodniczący Rady Miejskiej Jacek Wawro z radnymi, zastępca wójta Gminy Oświęcim Rafał Zieliński, a także reprezentanci Instytutu Pamięci Narodowej, Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, Narodowego Instytutu Dziedzictwa i innych instytucji.
Po części oficjalnej uczestnicy zwiedzili wystawę historyczną w budynku kwaterowania więźniarek Karnej Kompanii Kobiet. Fundacja po raz pierwszy zaprezentowała także unikalny eksponat ze swoich zbiorów – oryginalną drewnianą skrzynię z metalowymi okuciami i napisem „BW Auschwitz 94 469”. Skrót BW oznacza Bau Werk, czyli „obiekt budowlany”. Eksponat łączy historię budynku, w którym przetrzymywano więźniarki – kilka lat temu podczas prac konserwatorskich na jego elewacji odkryto oryginalny napis BL 35, gdzie BL to Bau Landwirtschaft, czyli „budynek gospodarstwa zewnętrznego”.
„Znany jest historyczny przebieg tego brutalnego wydarzenia, niestety nadal są to bezimienne ofiary obozu KL Auschwitz i Holokaustu” – podkreśla Fundacja Pobliskie Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau.
Źródło: Fundacja Pobliskie Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau, brzeszcze.pl
Fot. brzeszcze.pl










